Στέλλα Μανδαλάκη

Date: 
Friday, March 2, 2018 -
18:00 to 19:00
Location: 
Η εν Αθήναις Αρχαιολογική Εταιρεία, Πανεπιστημίου 22
Event Description: 

Στέλλα Μανδαλάκη (Προϊσταμένη του Αρχαιολογικού Μουσείου Ηρακλείου), "Ανατολικά της Κνωσού, δυτικά των Μαλίων. Σχέσεις περιφέρειας και ανακτορικών κέντρων με βάση πρόσφατα αρχαιολογικά δεδομένα"

Αντικείμενο της συγκεκριμένης μελέτης αποτελεί η ανασύνθεση του αρχαιολογικού τοπίου στα βόρεια παράλια του Νομού Ηρακλείου και συγκεκριμένα στην περιοχή Αμνισού, Γουρνών, Γουβών, Αγριανών, Χερσονήσου και Σταλίδας, με βάση πρόσφατα αρχαιολογικά δεδομένα από ανασκαφικές έρευνες και παρακολουθήσεις εκσκαφικών εργασιών στο πλαίσιο ιδιωτικών και δημόσιων έργων, τα οποία πραγματοποιήθηκαν τα έτη 2006-2015 από την ΚΓ΄ΕΠΚΑ. Επιμέρους αναφορές για τα αποτελέσματα των αρχαιολογικών ερευνών που παρουσιάζονται, έχουν συμπεριληφθεί στο παρελθόν στις Συναντήσεις για το Αρχαιολογικό Έργο Κρήτης. Στην παρούσα προσέγγιση αναφέρονται τα ανασκαφικά σύνολα ακολουθώντας χρονολογική σειρά, από την ΠΜ ΙΙΙ/ΜΜ ΙΑ που είναι τα παλαιότερα, έως την ΥΜ ΙΙΙΒ που είναι τα νεότερα, και παράλληλα επιχειρείται ερμηνεία των δεδομένων σε συνάφεια με τις εμφανείς επαφές της συγκεκριμένης παραλιακής ζώνης με τα ανακτορικά κέντρα της Κνωσού και των Μαλίων προς τα δυτικά και ανατολικά αντιστοίχως.
Στην προανακτορική περίοδο εντάσσονται δύο υπαίθριες εγκαταστάσεις στην Αμνισό και στη Σταλίδα. Η ΠΜ ΙΙΙ/ΜΜ ΙΑ κεραμεική που περισυλλέχθηκε κατά την ανασκαφή ενός επιμήκους τοίχου στην Αμνισό, σχετίζεται με αντίστοιχα σύνολα από την Κνωσό. Από τις παλαιοανακτορικές θέσεις, οι οποίες χαρακτηρίζονται από ιδιαίτερη πυκνότητα υποδηλώνοντας ένα διευρυμένο μοντέλο κατοίκησης, ξεχωρίζουν το εκτεταμένο οικοδομικό συγκρότημα στο παραλιακό μέτωπο εντός του ξενοδοχείου “AMIRANDES” στις Κάτω Γούβες, καθώς και ο οικισμός στην περιοχή Αγριανών που εκτείνεται βόρεια και νότια της εθνικής οδού προς Χερσόνησο. Οι πολλαπλές ομοιότητες της κεραμεικής από το συγκρότημα στο “AMIRANDES” με το Quartier Mu υποδηλώνουν άμεση σχέση με το ανακτορικό κέντρο των Μαλίων, επιβεβαιώνοντας την έκταση της επιρροής του ανακτόρου προς τα δυτικά μέχρι την περιοχή των Γουβών. Διαπιστώνεται παράλληλα διείσδυση κνωσιακών στοιχείων στη χρήση συγκεκριμένων τύπων επιτραπέζιας κεραμεικής. Η νεοανακτορική περίοδος αντιπροσωπεύεται με τη ΜΜ ΙΙΙΒ παράκτια εγκατάσταση στο λόφο «Καστρί» στο Λιμάνι Χερσονήσου, καθώς και από μία νεότερη φάση στον προαναφερόμενο οικισμό στα Αγριανά. Κατά την ΥΜ ΙΙΙΑ-Β παρατηρείται πυκνότητα θέσεων, με σημαντικότερες την εγκατάσταση στις Γούρνες και το γνωστό οικισμό των Κεραμέων στις Κάτω Γούβες. Χαρακτηριστική είναι η απουσία νέων θέσεων της ώριμης νεοανακτορικής περιόδου (εκτός από τις γνωστές εγκαταστάσεις στην «Έπαυλη των κρίνων» και στο Μέγαρο Νίρου), με εξαίρεση τον οικισμό στις Γούρνες που έχει διαχρονική παρουσία (ΥΜ ΙΒ-ΥΜ ΙΙΙΓ). Η διαπίστωση αυτή ενθαρρύνει την υπόθεση του συγκεντρωτικού χαρακτήρα της διοίκησης τη συγκεκριμένη περίοδο, ενδεχομένως λόγω της ενισχυμένης επιρροής της Κνωσού σε περισσότερες γεωγραφικές ενότητες στην κεντρική και ανατολική Κρήτη.